Παρασκευή 30 Απριλίου 2010

Το μακροοικονομικό εργαλείο της κρατικής σταθερότητας

Share |


Είναι γνωστό πως με το οικονομικό σύστημα που επικρατεί, βασισμένο σε έναν συνδυασμό μετά-Κεϋνσιανής και νεοκλασικής οικονομικής θεώρησης, μέσω του "κλασματικού αποθεματικού συστήματος της νομισματικής διεύρυνσης" (fractional reserve banking,) επιτρέπει στις τράπεζες ( κεντρικές και εμπορικές)  να αυξάνουν την ποσότητα χρήματος μέσω των δανείων, δανείζοντας χρήματα που ουσιαστικά δεν υπάρχουν μέσω μιας συγκεκριμένης διαδικασίας που πολλαπλασιάζει το χρήμα. Εφόσον η τράπεζα δανείζει το μεγαλύτερο μέρος των καταθέσεων , κρατώντας μόνο ένα κλάσμα ως απόθεμα, υποχρεωτικά έχει λιγότερο χρήμα από το σύνολο των καταθέσεων. Επομένως, όταν δίνεται ένα δάνειο από μια εμπορική τράπεζα επεκτείνεται η παροχή χρήματος της οικονομίας με τη μορφή χρέους. Το δάνειο αυτό, (που προέκυψε από καταθέσεις άλλων) αν το καταθέσει ο δανειολήπτης σε άλλη τράπεζα ή σε άλλον λογαριασμό, επιτρέπει στην άλλη τράπεζα να δανείσει εκ νέου το ποσοστό που δικαιούται να μην κρατήσει ως απόθεμα και ούτω καθ εξής.
Αυτό μπορεί να μετρηθεί με έναν πολλαπλασιαστή που είναι n εξίσωση που υπολογίζει την μεγαλύτερη πιθανή αύξηση του χρήματος από το αρχικό πραγματικό ποσό.
Ως συνέπεια το χρήμα είναι ουσιαστικά χρέος και το χρέος είναι χρήμα,   γιατί επεκτείνεται ανάλογα με την ζήτηση για δάνεια προσφέροντας κέρδη από τους τόκους.
Αυτό παράγει πληθωρισμό, αυξάνει τις ανισότητες και προκαλεί περιοδικές κρίσεις και φυσικά δεν ελέγχεται ή ρυθμίζεται από τους πολιτικούς αλλά μη δημοκρατικές κεντρικές τράπεζες.   
Συνεπώς ο όγκος των χρημάτων που οφείλονται στις τράπεζες πάντα θα ξεπερνά τον όγκο χρημάτων που είναι διαθέσιμα σε κυκλοφορία. Νέα χρήματα πάντα θα απαιτούνται για να καλύψουν το συνεχές έλλειμμα μέσα στο σύστημα και τους τόκους. Αυτό σημαίνει, είναι πως μαθηματικά η αθέτηση πληρωμών και η χρεοκοπία είναι κυριολεκτικά μέρος του συστήματος. Σταθερά μεταφέρει πραγματικό πλούτο από τους ιδιώτες στις τράπεζες ενώ τα χρήματα που δανείζει η τράπεζα δεν υπήρχαν στην αρχή.
Το σύστημα αυτό (που συγκεντρώνει το χρήμα σε όλο και λιγότερους, χρεώνοντας όλο και περισσότερους), για να διατηρηθεί απαιτεί συνεχή ποσοτική οικονομική ανάπτυξη με την αύξηση της παραγωγής και της κατανάλωσης,  αυξάνει τον ανταγωνισμό μεταξύ πολιτών και μεταξύ κρατών διότι πάντα κάποιος, στο τέλος μένει απ' έξω και δεν μπορεί να πληρώσει-- αφού η ποσότητα πραγματικού (όχι δανειακού) χρήματος δεν αρκεί για όλους.
Συνεπώς, η σταθερότητα  δεν είναι εφικτή μέσα σε αυτό το σύστημα που παγιδεύει τόσο τα κράτη, όσο και τους πολίτες,  επιχειρηματίες ή καταναλωτές. Αυτοί που δεν "μεγεθύνονται" διαρκώς απλώς μένουν έξω και χρεοκοπούν.
Ταυτόχρονα, επειδή το ποσό ύλης ενέργειας που μπορεί να παράγει ένα οικοσύστημα είναι περιορισμένο, ενώ η αύξηση του χρήματος απεριόριστη  ή αέναη μεγέθυνση που απαιτεί αυτό το σύστημα είναι αδιέξοδη και μη βιώσιμη, με τρομερές συνέπειες στην παγκόσμια οικολογία αλλά και τις οικονομικές ανισότητες που προκαλούν κοινωνικά προβλήματα.
Ποιο θα ήταν λοιπόν το εργαλείο να επιτευχθεί η κρατική σταθερότητα;
Η σταδιακή κατάργηση του πολλαπλασιαστή και η αλλαγή των ρυθμίσεων που επιτρέπουν στις τράπεζες να δημιουργούν χρήμα από χρέος,  με δύο λόγια απομάκρυνση από το κλασματικό τραπεζικό σύστημα.  
Το C.A.S.S.E. ( Center for the Advancement of Steady State economy--Κέντρο για την Προώθηση της Σταθερής Κρατικής Οικονομίας) προτείνει 15 βήματα για τον μετασχηματισμό της οικονομίας από μεγεθυνόμενη σε βιώσιμη. 
Το βήμα  9 στον κατάλογό τους είναι: Αλλαγή των τραπεζικών ρυθμίσεων αρχίζοντας από σταδιακή κατάργηση του κλασματικού τραπεζικού συστήματος ώστε το νομισματικό σύστημα να απομακρυνθεί από την δομή χρέους που απαιτεί διαρκή οικονομική ανάπτυξη. 
Τα άλλα 14,  μπορείτε να τα διαβάσετε εδώ :
Συμπέρασμα: το μακροοικονομικό εργαλείο που χρειάζεται είναι η σταδιακή αύξηση του αποθεματικού κλάσματος των τραπεζών και ο δημοκρατικός έλεγχος των κεντρικών  τραπεζών.

Πέμπτη 29 Απριλίου 2010

Target cuts for reducing Greece's public spending for church, military and political parties


Share |


Greece is at such a critical point that it should be prepared to make deep cuts into the established order of doing things if it’s economy is to survive and become competitive. A number of difficult questions should be asked –I mention three:
1) Should Greek taxpayers continue to pay the salaries of the clergy? If things are left as they are, church staffing is now part of public spending, although the Greek Orthodox Church has sufficient income to be self sufficient. The church should also cease to object to taxation and offer their share.
2) A second question concerns the political parties: should they continue to employ thousands of civil servants, taken away from their original job positions for the purpose of serving party and politicians offices, where they receive extra bonuses? This not only represents an additional but not easily discernible budget for the state, but brings chaos into public service structuring: as employees are “removed” by the parties with political criteria, they have to be replaced or else voids appear in the public sector. When, eventually, they return to their normal positions, as after every election, a surplus of employee’s results. The practice also perpetuates a "client" style relation of politicians with public servants. Political parties in Greece receive sufficient state funding to employ their own professional staff and should not continue to rely on those “generously” provided by the state, thus doubling or tripling their burden to taxpayers while subtracting medical personnel to make photocopies in their offices. Political parties should and could create new jobs, not increase public spending.
3) Last but not least, the high costs of military expenditure should be looked into: it should immediately be reduced to a GDP percentage proportionate to the Greek economy, as in most other countries, much less than the preposterous present 4% or 5%, more than the US and well above European average. After all Greece and Turkey are allies in NATO and no invasion of the country is imminent.
Investment in general should aim to reinforce the competitive advantages of the country, such as civilization and environment: if Greece loses the advantage of protecting it’s attractive and diverse natural and man-made heritage and biodiversity it will lose it’s main asset for the kind of development suited for the country with global significance.
This domain has been overlooked by all governments and this negligence may well be one of the reasons for the loss of competitiveness. Significant investment should aim to ameliorate quality and lower the family budget for decent education, as no other investment will assure a prosperous economy in the future: it should be regarded as a fair counter balance for the debts future generations will have to pay because of our carelessness.      

Κρίση και Δημοκρατία

Share |
Το πρόβλημα είναι πως η δημοκρατία και η αναδιανομή είναι αδύνατη αν η δημιουργία χρήματος ελέγχεται από μη δημοκρατικές τράπεζες. Πρέπει να ελέγχεται από την πολιτική. 
Το οτι η Ελλάδα υπέκυψε πρώτη δεν είναι τυχαίο, αλλά δεν σημαίνει πως το πρόβλημα δεν υφίσταται εξ ίσου γι όλους, όλες τις χώρες.



Τετάρτη 31 Μαρτίου 2010

25/3/10 και Ο.Υ.Κ.


Ο Σύγχρονος Ελληνικός Πολιτισμός και το δίδαγμα της 25ης Μαρτίου κατά ΟΥΚ.  

"Βουλγάροι κι Αρβανίτες, Αρμένιοι και Ρωμιοί,
Αράπηδες και άσπροι, με μια κοινήν ορμή,
Για την ελευθερίαν, να ζώσωμεν σπαθί,
πως είμαστ' αντρειωμένοι, παντού να ξακουσθεί"
 

Έγραφε ο Ρήγας Φεραίος κάποτε. Το θεωρήσαμε ήρωα του Ελληνικού έθνους και σύμβολο του αγώνα για την ελευθερία. Αυτό μάθαμε στο σχολείο και με αυτά τα ιδανικά μεγαλώσαμε ως Έλληνες, και οι αρχές του είναι ανάμεσα σε αυτές που τιμούμε την 25η Μαρτίου. Την ελευθερία και την φιλία των λαών ανεξαρτήτως φυλής και χρώματος. 
Σήμερα όμως όσα μάθαμε μοιάζει να μην ισχύουν: θα πρέπει να ξαναμάθουμε πως μπαίνουμε, εξαναγκασμένοι από ανεξέλεγκτους θερμοκέφαλους, σε μια νέα εποχή του Ελληνικού Πολιτισμού: γινόμαστε ρατσιστές πλέον επισήμως  εφόσον αυτό εκδηλώνεται ανεμπόδιστα  και στις παρελάσεις μας, χωρίς την αυτόφωρη σύλληψη των δραστών όπως θα έπρεπε.  Λίγα μόλις μέτρα από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας, εκπρόσωποι του "νέου πολιτισμού" μας, μας ενημερώνουν πως γίναμε πλέον αιμοδιψείς, πολεμοχαρείς, άφιλοι, επιθετικοί και ρατσιστές κατά των γειτόνων μας, ασχέτως αν ζήσαμε μαζί τους, μοιραστήκαμε την ίδια γη επί αιώνες και μαζί τους ξεσηκωθήκαμε για την ανεξαρτησία μας. Συνθήματα αιμοχαρή κατά των Αλβανών και υπέρ της φυλετικής μας καθαρότητας, που αγνοούν τελείως πόσοι από μας, τους Έλληνες είναι Αρβανίτες.     
Εμείς μάθαμε κάποτε πως οι Έλληνες είναι φιλόξενος και ειρηνικός λαός, πως τα κύρια μας επιτεύγματα είναι στη φιλοσοφία, στη τέχνη και τη δημοκρατία και Έλληνας είναι όποιος μετέχει του πολιτισμού, όχι όποιος έχει κάποια ανύπαρκτη και κατά φαντασία φυλετική καθαρότητα. Δεχτήκαμε ως Έλληνες ποιητές σαν τον Λόρδο Βύρωνα, που ύμνησαν τα ιδανικά μας. Ο Περικλής Γιαννόπουλος μας έμαθε πως ο Ελληνισμός έχει πάνω απ’ όλα σχέση με το τοπίο, το φως και τη Γη και όχι με κάποια συγκεκριμένη δήθεν ανώτερη φυλή. Εμείς όμως, εκτός από τις καταστροφές που επιφέραμε στο τοπίο μας και τη γη μας, θέλουμε να λεγόμαστε και ανώτεροι…  

Σε οποιαδήποτε άλλη χώρα, αυτό που συνέβη στην Ελλάδα κατά την διάρκεια της παρέλασης της 25ης Μαρτίου, που δικαίως προκάλεσε διπλωματικό επεισόδιο, διαδηλώσεις διαμαρτυρίας και διέσυρε την εικόνα της χώρας μας σε όλο τον κόσμο, θα ισοδυναμούσε με ανταρσία και θα επέφερε σοβαρότατες κυρώσεις, επιεικώς αποστράτευση των ενόχων και θα εθεωρείτο ακραία βάρβαρο. Ο στρατός είναι εκεί να υπακούει στις επιλογές της πολιτικής της χώρας μας, να  εξασφαλίζει την ειρήνη και ασφάλεια μας και όχι το αντίστροφο: να παίρνει πρωτοβουλίες για τις διεθνείς μας σχέσεις και να μας βάζει σε περιπέτειες. Προφανώς εν τω προκειμένω δεν υπάκουσε σε εντολές ανωτέρων του, εκτός και αν τέτοιες ήταν οι εντολές αλλά δεν το γνωρίζουμε.   
Πρέπει να ζητηθεί η άμεση τιμωρία όσων συμμετείχαν σε αυτό το αίσχος και όλων όσων συμμετείχαν στην εκπαίδευση της συγκεκριμένης μονάδας των ΟΥΚ. Δεν αρκεί να καταδικάζεται στα λόγια από τους πολιτικούς η ενέργεια, δεν γίνεται να εθελοτυφλούμε θεωρώντας την μεμονωμένη με στόχο την αποσιώπηση και την λήθη ώστε να παραμένουν στη θέση τους οι φανατισμένοι κι οι αιμοβόροι που πληθαίνουν επικίνδυνα. 
Από πότε, ρωτάμε, κυριαρχεί το μίσος στον Ελληνικό Πολιτισμό; Πότε θα σταματήσει να διαστρέφεται το τι σημαίνει Ελληνικότητα και να ταυτίζεται με τον ρατσισμό, όπως επιθυμεί να παρουσιάσει η άκρα δεξιά του ΛΑΟΣ και άλλων (η οποία δεν καταδίκασε τα συνθήματα, προφανώς συμφωνεί με αυτά) στην οποία ουδείς από τα δύο κόμματα εξουσίας τολμά στα σοβαρά να αντιταχθεί.
Αν δεν υπάρξει κάθαρση, σιωπηλά η στάση αυτή κατ ουσία επικροτείται. Σύντομα θα κυριαρχεί σε συγκεκριμένους χώρους θέτοντας τη χώρα μας σε σοβαρό κίνδυνο, εφόσον η θρασύτατη ανυπακοή είναι ήδη εμφανέστατα δεδομένη. 
Πρέπει να απαλλαχθεί άμεσα ο πολιτισμός μας από τους επικίνδυνους διαστρεβλωτές του.
Να αποστρατευτούν άμεσα οι συμμετέχοντες και να τιμωρηθούν παραδειγματικά για την απαράδεκτη εκφορά ρατσιστικών συνθημάτων κατά την παρέλαση της 25ης Μαρτίου.  
Ποιος όμως τους έδωσε το θάρρος να προβούν σε μια πράξη που ουσιαστικά αποτελεί ανταρσία;
Θα πρέπει να αντικατασταθούν οι μιλιταριστικές, πολυέξοδες και αναχρονιστικές παρελάσεις με πολιτιστικές εκδηλώσεις μνήμης για αυτούς που πολέμησαν με αρχές την ελευθερία και τη συμφιλίωση αλλά και των ανθρώπων που δημιούργησαν και διατύπωσαν τα ιδανικά μας, όπως ο Ρήγας Φεραίος και πολλοί άλλοι ποιητές, όπως ο Κάλβος και ο Διονύσιος Σολομός.    

Παρασκευή 19 Μαρτίου 2010

Της Ελλάδας Φρουρός

Αυτό που έμαθα στο σχολείο αλλά και όταν αργότερα πήγα στρατό είναι πως οι ένοπλες δυνάμεις είναι εκεί, να μας υπερασπιστούν όταν απειλείται η εθνική μας κυριαρχία. Σήμερα , όπως είπε μάλιστα και ο ίδιος ο πρωθυπουργός αυτή απειλείται. Το είδαμε στην πράξη.  Ο στρατός οφείλει λοιπόν να μας προστατέψει και μπορεί να το κάνει πολύ απλά και ανώδυνα. Πως; Μειώνοντας στο 1% από το 4,5% του ΑΕΠ τα έξοδά του, ποσοστό που ισχύει στις περισσότερες χώρες. Ποιος ο λόγος να διατηρούμε  έναν στρατό που δεν μας υπερασπίζεται από τις πραγματικές απειλές; Πρέπει λοιπόν να ξεμάθω αυτό που έμαθα και να καταλάβω πως οι ένοπλες δυνάμεις έχουν άλλον ρόλο πλέον. Ας μου πείτε ποιόν. 

Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου 2010

Ο Αναγνώστης και το Διαζύγιο


Ο Αναγνώστης και το Διαζύγιο

Τον τελευταίο καιρό έχει γεμίσει το mailbox μου με καταγγελίες εναντίον των εκδόσεων Άγρα για την απόλυση ενός υπαλλήλου, του Ντίνου Παλαιστίδη. Διάβασα φοβερά και τρομερά πράγματα για εργασιακούς μεσαίωνες, καταπίεση και κεραυνούς εν αιθρία με την αδικαιολόγητη απόλυση ενός συνδικαλιστή.  Τρομοκρατήθηκα. Το θέμα δεν μπόρεσε να παραμείνει αδιάφορο για μένα παρότι όλα αυτά τα αζήτητα ηλεκτρονικά μηνύματα τα διέγραψα. Όμως εκείνα συνέχιζαν και συνέχιζαν να έρχονται κάθε μέρα κι από άλλη πλευρά: μια πραγματική θύελλα πληροφόρησης για τις εκδόσεις Άγρα, τόσο πολλά που ανταγωνίζονται σε ποσότητα εκείνα που αφορούν την οικονομική κρίση που περνάμε. 
    
Γνωρίζω πολύ καλά τον Σταύρο Πετσόπουλο και κάτι από αυτά που διάβασα δεν ταιριάζει καθόλου με τον άνθρωπο που ξέρω. Μα είναι δυνατόν να άλλαξε ξαφνικά; να ξεπούλησε τις αρχές του; να έγινε στυγνός έμπορος; Μήπως κι εγώ εν τέλει δεν καταλαβαίνω επαρκώς τους ανθρώπους και τις κρυμμένες τους σκέψεις και βλέψεις; 

Στη ζωή αποκτάει κανείς φίλους, τους περισσότερους αλλά σταθερότερους από αυτούς τους γνωρίζει την εποχή του σχολείου. Έτσι γνώρισα κι εγώ  τον Σταύρο Πετσόπουλο. Παρότι λίγο μεγαλύτερος από μένα, λόγω κοινών ενδιαφερόντων και αξιών θα έλεγα, βρεθήκαμε στις ίδιες παρέες συχνά.  Από τότε βρισκόμαστε ελάχιστα αλλά κάθε φορά, κάτι από την παλαιά επικοινωνία που είχαμε φανερωνόταν ακόμη ζωντανό. 

Θα έλεγα πως παρακολουθούσα όλα αυτά τα χρόνια με ενδιαφέρον την πορεία του, μέσα από τις εκδόσεις του. Πίσω από κάθε νέο  βιβλίο που εξέδιδε  "διάβαζα" τις σκέψεις του, έβλεπα καθαρά τις επιλογές του και το γούστο του: έμοιαζε, απ' όσο μπορούσα να κρίνω, να παραμένει πιστός σε όσα έλεγε από την εποχή του σχολείου και λίγο μετά, όταν βρισκόμασταν πιο συχνά και κουβεντιάζαμε πιο τακτικά. Ένας άνθρωπος που κατάφερε να προσφέρει αλλά και να επιβιώσει κιόλας προσφέροντας, πολύ δύσκολο πράγμα. Ένας άνθρωπος που με σταθερότητα υπηρέτησε ένα όραμα. Παράλληλα ένοιωθα ότι κι εκείνος με παρακολουθούσε, από απόσταση και κυρίως μέσω κοινών φίλων, την πορεία μου μέσα από τους πολύπλοκους δαιδάλους της οικολογίας και του κινήματος για την προστασία της πανίδας που ακολούθησα κι έβλεπε το όραμα που καθοδηγούσε την δική μου ζωή μέσα από επιτυχίες, αποτυχίες και δυσκολίες. Τα πράγματα όμως ήρθαν έτσι, που δεν συνεργαστήκαμε ποτέ.  

Πάνω από όλα όμως θυμάμαι έναν διάλογο που είχαμε κάνει στο μικρό δωμάτιο που είχε στην ταράτσα του σπιτιού του κοντά στο Στάδιο. Βλέποντας πόσο τον ενδιέφερε η λογοτεχνία, τον ρώτησα: " Μα καλά, Σταύρο, εσύ γιατί δεν γράφεις;"  "Όχι" μου λέει. "Εγώ  ξέρω ποιος είμαι: είμαι αναγνώστης. Λατρεύω την λογοτεχνία ως αναγνώστης και με αυτό θα ασχοληθώ!"

Από κείνη τη στιγμή κατάλαβα τα πάντα: σκοπός του Σταύρου ήταν ως αναγνώστης να υπηρετήσει τους άλλους αναγνώστες και να τους κάνει περισσότερους, να μοιράσει την χαρά που ένοιωθε εκείνος διαβάζοντας. Στη σημερινή εποχή που όλοι μιλάνε και φλυαρούν όλο και πιο ακατάπαυστα ( δεν βγάζω τον εαυτό μου απ΄έξω, στους σχετικά φλύαρους ανήκω, γι αυτό γράφω τώρα) ένας άνθρωπος που επιμελώς σιωπά και βοηθά άλλους να σιωπούν αλλά και να αποκτούν αυτιά να ακούσουν είναι πολύτιμος. Ένας άνθρωπος που προωθεί συνειδητά την εσωτερική δημιουργικότητα της ανάγνωσης και άρα την αναβάθμιση της επικοινωνίας μας είναι μοναδικός. 
Αλλά είναι και αδύναμος: όταν χρειαστεί να μιλήσει, πως θα το κάνει; η φλυαρία των άλλων θα τον σκεπάσει. Δεν πήρα ούτε ένα μήνυμα υπεράσπισης των εκδόσεων  Άγρα, ενώ καταγγελίες έλαβα δεκάδες. 
Ο Σταύρος έγινε η ατμομηχανή της αναβάθμισης της ποιότητας του Ελληνικού βιβλίου. Όλα άλλαξαν από τότε που δημιούργησε και έθεσε σε κυκλοφορία την δικιά του αισθητική. Σήμερα οι μιμητές του είναι αναρίθμητοι. Παράλληλα φρόντισε επιμελώς να μην ανεβάσει τις τιμές για να είναι το βιβλίο κάτι προσιτό σε όλους. Ανέβασε το επίπεδο των μεταφράσεων πληρώνοντας καλύτερα τους μεταφραστές και επιλέγοντας την ποιότητα.  'Άνοιξε τα μάτια του Ελληνικού αναγνωστικού κοινού στον κόσμο, στην παγκόσμια λογοτεχνία. Συνέβαλλε στο να γίνουν γνωστοί πολλοί  νέοι Έλληνες ποιητές και λογοτέχνες, εκδίδοντάς τους, ασχέτως με τα εμπορικά κριτήρια, δημιουργώντας έναν κύκλο πνευματικών ανθρώπων γύρω από τις εκδόσεις, μια παραδοσιακή σχέση εκδότη- δημιουργού που ουσιαστικά έλλειπε από την Ελλάδα με εξαίρεση τις εκδόσεις Ίκαρος, παλαιότερα. Αναβάθμισε τα βιβλία τέχνης, έβαλε την φωτογραφία στο επίκεντρο, έβγαλε ξεχασμένους συγγραφείς, όπως ο Στρατής Δούκας από την λήθη και την αφάνεια, έβγαλε την ποιοτική αστυνομική λογοτεχνία από τα βίπερ και μας βοήθησε να την απολαύσουμε. Όλα αυτά έφεραν τα πάνω κάτω στο βιβλίο σήμερα, άλλαξαν τον τρόπο που διαβάζουμε, άλλαξαν τον τρόπο που βλέπουμε...
Και τώρα; Μα τι έγινε; Τι συνέβη; Όλα αυτά, πήγαν στον βρόντο; Μποϋκοτάρουμε λοιόν τον στυγνό επιχειρηματία που όλως παραδόξως προσέφερε και στον πολιτισμό μας και μας έκρυβε τόσα χρόνια τις αληθινές προθέσεις του; Το αδίστακτο αφεντικό που κερδίζει σε βάρος των εργαζομένων του; 
Προσωπικά μπορώ να δώσω μία και μόνο ερμηνεία:  Ο Σταύρος καθοδηγείται από ορισμένες αρχές, συγκεκριμένη αισθητική και στόχο. Προφανώς, κατευθύνοντας με αυτόν τον τρόπο έναν εκδοτικό οίκο, θεωρούσε τους εργαζόμενους ως συνεργάτες, φίλους και περίμενε από αυτούς, καλώς ή κακώς, να μοιράζονται τις αρχές του, να μετέχουν στο όραμά του. Όποιος όμως έχει αρχές, πέρα από το χρήμα, πέφτει  δυστυχώς σε αντιφάσεις. Αν ήταν το χρήμα και το κέρδος που τον καθοδηγούσε το όλο ζήτημα θα ήταν πολύ πιο απλό: τόσες και τόσες απολύσεις έχουν γίνει και γίνονται καθημερινά. Δεν κατέληξαν όμως σε καταιγισμό καταγγελιών όσο αυτή, η μία και μοναδική που έγινε από την Άγρα μέσα σε τόσα χρόνια. 
Δυστυχώς όμως μια συνεργασία μπορεί να λειτουργεί κάτω από κάποιες προϋπόθεσης, κάτω από κάποιες άλλες όχι και ο χρόνος είναι μια μεταβλητή που μπορεί να φέρει τα πάνω κάτω. Το αποτέλεσμα είναι κάποιες συνεργασίες να έχουν ημερομηνία λήξης λόγω ασυμφωνίας χαρακτήρων που προκύπτουν στην πορεία. Για να μην πολυλογώ και να με καταλάβετε εύκολα κάπως έτσι διαλύθηκαν και οι Beatles. 
Θα πρέπει λοιπόν, εικάζω βέβαια χωρίς να ξέρω, να δούμε την υπόθεση που προέκυψε περισσότερο με τους όρους ενός διαζυγίου παρά μιας απόλυσης, όπου  ένας επιχειρηματίας απολύει στυγνά έναν εργαζόμενο. Γνωστό πως μερικές φορές τα διαζύγια είναι θορυβώδη ενώ οι απολύσεις συνήθως ούτε που τις παίρνουμε χαμπάρι. 
Θα πρέπει να συνεχίσουμε να απολαμβάνουμε τις εκδόσεις του, καταλαβαίνοντας τις αντιφάσεις που μπορεί να προκύψουν σε κάθε συμβίωση και να αφήσουμε την δικαιοσύνη να λύσει τα υπόλοιπα. Χωρίς τις εκδόσεις Άγρα ο πολιτισμός μας θα είναι φτωχότερος και οι αναγνώστες θα χάσουν τον εμπνευστή τους. Να μην ξεχνάμε όμως, πως ο αναγνώστης είναι αυτός που απολαμβάνει την φωνή των άλλων, αυτός που ακούει. Όταν όμως έρθει η στιγμή να πρέπει να μιλήσει είναι άφωνος, αδύναμος.   

Πέμπτη 25 Φεβρουαρίου 2010

Οικονομικές Μονοκαλλιέργειες


Χωρική ανισομέρεια οικονομικών δραστηριοτήτων και  μονοκαλλιέργειες


Από την μελέτη της οικολογίας μαθαίνουμε πως η σταθερότητα ενός οικοσυστήματος εξαρτάται από την ποικιλία των ειδών. Οικοσυστήματα όπως η τούνδρα στις πολικές ζώνες που έχουν λίγα είδη παρουσιάζουν τεράστιες μεταβολές από χρονιά σε χρονιά, εκρήξεις πληθυσμών ή απότομες μειώσεις. Αντίθετα, όσο πλησιάζουμε τα τροπικά και οι ποικιλία είναι μεγαλύτερη, η σταθερότητα αυξάνεται, βλέπουμε λιγότερες αυξομειώσεις.
Κάτω από την ματιά της πολιτικής οικολογίας ( που είναι τόσο η πολιτική της οικολογίας αλλά και η οικολογία της πολιτικής) η οικονομία, δεν είναι πολύ διαφορετική από ένα οικοσύστημα, ανθρωπογενές μεν, που όμως ρυθμίζει την σταθερότητα των κοινωνιών, αν πλουτίζουν, αν φτωχαίνουν, ποιοι πλουτίζουν, ποιοι φτωχαίνουν, ποιοι έχουν τροφή και ποιοι όχι, πότε και γιατί. 
Είναι εύλογο λοιπόν, πως σε όσο περισσότερους παράγοντες στηρίζεται η οικονομία, τόσο πιο σταθερή είναι. Οι διάφορες-- συχνά αστάθμητες-- εξωτερικές και εσωτερικές συνθήκες εύκολα θα επηρεάσουν τους καθοριστικούς παράγοντες ενός είδους οικονομίας εφόσον αυτοί είναι λίγοι και θα την αποσταθεροποιήσουν ή θα την υποβαθμίσουν, έστω κι αν έχει υπάρξει μια περίοδος ακμής, που έμοιασε να διαρκεί αιώνια. Αν η οικονομία είναι πολλαπλή, ποικιλόμορφη, μπορεί μεν να υπάρχουν αστάθειες ξεχωριστά σε κάθε μορφή ή πτυχή της, αλλά είναι πιθανότερο αυτές να μην συντονίζονται χρονικά ώστε να καταρρεύσει εύκολα το σύνολο αφού πάντα κάτι θα παραμένει όρθιο να στηρίζει τα άλλα.  
Χαρακτηριστικό στην Ελλάδα είναι το παράδειγμα την Καστοριάς, που βάσισε όλη της την οικονομική δραστηριότητα σχεδόν εξ ολοκλήρου σε έναν παράγοντα, τη γούνα. Σήμερα, μετά το πέρας της μακρόχρονης χρυσής εποχής λόγω της οικονομικής κρίσης αλλά και του ανταγωνισμού της Κίνας, η γούνα μπορεί να θρέψει μόνον έναν στους 10 από όσους έθρεφε παλαιότερα. Το αρνητικό αποτέλεσμα δεν είναι μόνο στα μεγάλα ποσοστά της ανεργίας αλλά και στο γεγονός πως ο νομός δεν έψαξε να αναπτύξει ταυτόχρονα άλλες μορφές οικονομίας, δεν απέκτησε ούτε τις υποδομές ούτε και την τεχνογνωσία, παραμέλησε παντελώς την παιδεία, που είναι βασικό συστατικό της οικονομικής ανάπτυξης και βρίσκεται σήμερα σε ένα αδιέξοδο σχετικά με την κατεύθυνση που πρέπει να πάρει να ανορθώσει τα πράγματα και να μειώσει την ανεργία.    
Παρόμοια φαινόμενα έχουν συμβεί σε περιοχές που βάσισαν την οικονομία τους σε μία μόνον καλλιέργεια όπως τα καπνά, το μπαμπάκι και άλλα. Για κάποια χρόνια, μεγάλος αριθμός ανθρώπων συμπεριφέρεται συλλογικά σαν τους χρυσοθήρες: βλέπουν πως κάποιος κερδίζει από μια δραστηριότητα και τον μιμούνται όλοι, πολλαπλασιάζονται οι εξαρτώμενοι από την ίδια αγορά παράγοντας το ίδιο προϊόν και στο τέλος καταλήγει σε μια χωρική μονοκαλλιέργεια. 
Αυτή μπορεί να είναι ο τουρισμός, κάποια βιομηχανία ή βιοτεχνία, συχνά μπορεί να είναι και κλειστό επάγγελμα, όπως ήταν αυτό της γούνας. Ας μην ξεχνάμε πως ολόκληρες πολιτείες των ΗΠΑ που βάσισαν τον πλούτο τους σχεδόν αποκλειστικά στην αυτοκινητοβιομηχανία κόντεψαν να καταρρεύσουν ως το σημείο οι διευθύνοντες σύμβουλοι των εταιρειών να αναγκασθούν να ζητήσουν κρατική σωτηρία για να προλάβουν έστω και μερικώς την πλήρη κατάρρευση, την σχεδόν ολική ανεργία που θα προέκυπτε.  
Αυτό δεν είναι βέβαια ένα σύγχρονο φαινόμενο, στην ιστορία είναι πολλά τα παραδείγματα κοινωνιών που κατέρρευσαν γιατί βασίστηκαν σε ελάχιστους παράγοντες είτε εμπορίου είτε καλλιέργειας. Είτε η υποβάθμιση του περιβάλλοντος έφερε το τέλος της δραστηριότητας είτε άλλαξαν οι συνθήκες της αγοράς και μειώθηκε η ζήτηση το αποτέλεσμα ήταν σκληρό: κατάρρευση.   
Για την οικολογική οπτική γωνία που ταυτίζεται με αυτήν την βιωσιμότητας, παρότι πολλές περιοχές μπορεί να είναι πιο κατάλληλες από άλλες για την ανάπτυξη συγκεκριμένων δραστηριοτήτων και αυτό, ως ένα βαθμό είναι θεμιτό και φυσικό, κάθε οικονομική μονοκαλλιέργεια έχει μια αναπόφευκτη ημερομηνία λήξης. Αποτελεί μια εύκολη παγίδα μέσα στην οποία μια κοινωνία αν πέσει, δύσκολα θα βγει. 
Η ελληνική οικονομία στο σύνολό της βάσισε την ευρωστία της επι μακρόν σε ελάχιστους μεγάλους παράγοντες: τον τουρισμό και την οικοδομή. Οι δύο αυτές μορφές οικονομίας, εκτός από το γεγονός πως στο βάθος ποικιλοτρόπως ανταγωνίζονται η μια την άλλη, κατέληξαν με τον χρόνο να προσφέρουν περισσότερο από την ζήτηση. Η διεθνής κρίση κυρίως είχε ως αποτέλεσμα σήμερα η χώρα μας να καταλήγει σαν ένας μεγάλος νομός Καστοριάς σε αδιέξοδο ως προς το πού πρέπει να στραφεί να ανορθώσει τα πράγματα, να μειώσει την ανεργία. Η αγροτική οικονομία για παράδειγμα έχει πλήρως παραμεληθεί. Το ίδιο και η τεχνολογία ή άλλες μορφές παραγωγής. 
Όσο και αν συζητήσει κι επιχειρηματολογήσει κανείς πως μπορεί να έγιναν συγκεκριμένα λάθη αναπτυξιακά στους δύο αυτούς τομείς και θα μπορούσε να ήταν καλύτερα τα πράγματα, πιστεύουμε πως αν οι δύο μορφές αυτές οικονομικής ανάπτυξης είχαν παραμείνει σε μικρότερη κλίμακα αλλά παράλληλα είχαν αναπτυχθεί και άλλοι παράγοντες, σήμερα, η πραγματική οικονομία της χώρας μας δεν θα ήταν σε τέτοιο κίνδυνο, ούτε και η ανεργία θα ήταν τόσο μεγάλη. Θα μπορούσαν, οι πολλαπλοί παράγοντες να μεγεθύνονται ή να μικραίνουν αναλόγως, αλλά ποτέ να μην κινδυνεύουν με αφανισμό. Εργαζόμενοι θα μπορούσαν να μετακινούνται ή τα έσοδα θα επαρκούσαν για την κοινωνική ασφάλιση και τα επιδόματα των ανέργων που προκύπτουν.

Τεράστια σημασία έχει όχι μόνο οι οικονομικές δραστηριότητες να είναι ποικίλες σε μια περιοχή, νομό, χώρα αλλά και να μην ανταγωνίζονται η μια την άλλη: θα πρέπει να αλληλοσυμπληρώνονται ώστε να μπορούν σε περιόδους κρίσεων να στηρίξουν η μια την άλλη. Παράδειμα η τουριστική ανάπτυξη θα έπρεπε να συνδέεται με την τοπική αγροτική οικονομία και να την ενισχύει αντί να την ανταγωνίζεται με εισαγωγές.    

Παίρνοντας το παράδειγμα του τουρισμού και της οικοδομής είναι εύλογο πως η ανοικοδόμηση εξοχικών, μειώνει τη ζήτηση για ξενοδοχεία, ενώ παράλληλα καταστρέφοντας το τοπίο μειώνει σε πολλές περιπτώσεις την ελκυστικότητα του τουριστικού προϊόντος. Παράλληλα κάπου η ζήτηση τελειώνει.  Ας μην ξεχνάμε πως η φούσκα της πρόσφατης κρίσης  ξεκίνησε από την οικοδομή.
Συμπεραίνουμε λοιπόν, πως η ποικιλότητα της οικονομίας θα πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο παράγοντα μέτρησης της βιωσιμότητας εξετάζοντας την κάθε περιοχή σε όποια κλίμακα θέλουμε. Προτιμούμε περισσότερες δραστηριότητες σε μικρότερες κλίμακες παρά υπέρ-μεγεθύνσεις ορισμένων παραγόντων. Ταυτόχρονα, οι παράγοντας ποιότητα (όποια οικονομική δραστηριότητα αφορά) δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να παραμελείται η να περνάει σε δεύτερη μοίρα. 

Τέλος, έχει εξαιρετική σημασία να εξετάζονται λεπτομερώς οι αλληλεπιδράσεις μιας δραστηριότητας πάνω στην άλλη, κάτι που συνήθως αγνοείται ως παράγοντας μέτρησης της βιωσιμότητας.  Αν βλέπουμε τις μορφές της οικονομικής δραστηριότητας ως ξεκομμένες από το σύνολο, είναι πολύ πιθανό να πέσουμε έξω στους υπολογισμούς και η δραστηριότητά μας να έχει ημερομηνία λήξης που δεν αναγράφεται δυστυχώς στη συσκευασία, ώστε να την γνωρίζουμε από πριν.